Ons integriteitsbeleid
Bij De Aanstokerij zetten we ons in voor een veilige en respectvolle omgeving voor iedereen die bij onze werking betrokken is. We beschermen ieders recht op fysieke, psychologische en seksuele integriteit en zorgen ook voor de betrouwbaarheid van onze organisatie. Dit beleid wordt voortdurend gemonitord en besproken op onze bestuursvergaderingen, zodat integriteit een vast onderdeel blijft van onze werking.
Onze focus
Ons integriteitsbeleid richt zich op:
- de bescherming en het welzijn van iedereen die met ons samenwerkt, zowel deelnemers als teamleden.
- de integriteit en ethische werking van onze organisatie en haar medewerkers.
Er bestaan veel verschillende meningen over de term integriteit. Het recht op integriteit werd opgenomen in de Belgische grondwet: ‘Elk kind heeft recht op eerbiediging van zijn morele, lichamelijke, geestelijke en seksuele integriteit.’ Het begrip integriteit werd echter niet verder verduidelijkt.
Daarom werken wij verder op de volgende definitie van integriteit: ‘Integriteit gaat om het leren grenzen stellen én om het leren omgaan met grenzen, bepaald door anderen en door maatschappelijke waarden en normen.’ (Van Obbergen, 2012)
Preventie en risicobeheer
We werken volgens de preventiepiramide (zoals beschreven door Pimento en Socius) die maatregelen omvat op verschillende niveaus.
Kwaliteit (basislaag van de preventiepiramide)
De Aanstokerij focust op het creëren van een positief organisatieklimaat.
Als Aanstokerij vinden wij het belangrijk dat onze teamleden op een respectvolle manier omgaan met elkaar en met onze deelnemers. Concreet vertaalt zich dit in volgende basishouding:
- Je toont respect voor elke deelnemer ongeacht zijn/haar geslacht, huidskleur, seksuele geaardheid, leeftijd, …
- Je gebruikt geen geweld, noch fysiek, noch verbaal.
- Je draagt bij tot een sfeer waarin iedereen zich welkom, gerespecteerd en veilig voelt. Je behandelt iedereen evenwaardig, je pest niet, je sluit niemand uit of trekt geen anderen voor.
- Je laat een ander altijd in zijn waarde, ook al ben je het oneens met wat hij zegt of doet.
- Je gaat zorgvuldig om met privacy van anderen.
- Je toont respect voor ieders materiaal en de infrastructuur.
- Je houdt rekening met de grenzen die anderen aangeven. Je komt niet ongewenst te dichtbij en raakt de ander niet tegen zijn wil aan.
- Je maakt op geen enkele wijze misbruik van je machtspositie.
- Je bent je bewust van wat je deelt met anderen en bakent je eigen grenzen af.
Dit doen we niet enkel vanuit onze visie en missie als organisatie die zich inzet voor de kinderrechten/mensenrechten van alle mensen – onder wie iedereen met wie wij in contact komen en al onze teamleden – maar ook door te zorgen voor inclusie en diversiteit. Zoals ook beschreven in ons diversiteitsbeleid, engageren we ons ertoe om ervoor te zorgen dat enerzijds ieder van ons team – betaald of niet, vast of tijdelijk – zich welkom voelt en weet, en anderzijds ieder die van ons aanbod gebruik maakt zich niet uitgesloten voelt of weet. We hebben hierbij o.a. bijzondere aandacht voor de inclusie van kinderen en jongeren met een beperking/handicap en in een maatschappelijk kwetsbare positie.
Preventie (middenlaag van de preventiepiramide)
De coördinatoren van De Aanstokerij controleren het uittreksel model 596.2 uit het strafregister van teamleden die geregeld in contact komen met kinderen en jongeren (bijvoorbeeld als speltrainer of speltestbegeleider). Dit geldt voor alle teamleden, betaald of niet: vaste speltrainers, tijdelijke speltrainers, jobstudenten, stagiairs, vrijwilligers.
Als kerndimensie van integriteit vormt het recht op privacy een prioriteit voor onze organisatie. Het speelt een belangrijke rol voor onze communicatiemedewerkers, bijvoorbeeld om te bepalen of foto’s genomen en gedeeld worden of niet. Elke vorm van impactmeting gebeurt conform de GDPR-regelgeving en het recht op privacy in ruime zin, met onder meer kindvriendelijk geformuleerde toestemmingsformulieren voor kinderen en hun ouders/voogd.
Andere preventieve maatregelen omvatten:
- Het inbouwen van veiligheid in elk spel dat we ontwikkelen en begeleiden. Als een spel bijvoorbeeld de empathie van spelers wil verhogen door hen een fictieve rol te geven van iemand die op bepaalde vlakken minder privileges heeft (bijvoorbeeld omdat die een beperking heeft), dan zijn we extra alert dat de veiligheid van spelers met minder privileges in gevaar kan zijn. Voor ons is ‘veiligheid’ (wat niet altijd hetzelfde is als ‘comfort’: minder fijne gevoelens kunnen veel duidelijk maken) een basisvoorwaarde om via spel tot leren te komen.
- We overlopen ons integriteitsbeleid met elke nieuwkomer in het team (betaald of niet) tijdens het onthaal en we zorgen regelmatig voor vorming rond integriteit voor het team.
- We organiseren jaarlijks een bevraging bij het team waarin we peilen naar hun mentaal welzijn en veiligheidsgevoel. De resultaten en conclusies worden besproken op de teamvergadering, en de aanbevelingen die hieruit voortspruiten, worden opgenomen in het actieplan van het jaar nadien.
- De werkgroep ‘Ons Huis’ ziet onder meer toe op de fysieke veiligheid van ons kantoorgebouw, in overleg met de rest van het team en de coördinatoren.
- Met partners maken we afspraken rond transparantie (van rapportage en financiële verantwoording).
- Na elke vorming geven we een evaluatieformulier mee met de klant. Op deze evaluatie bevragen we de aanpak van de begeleider. Ook worden de contactgegevens van de API meegegeven via deze evaluatie.
Elk kwartaal evalueren we mogelijke risico’s in ons bestuur. In een risicoregister worden drie categorieën opgevolgd: team, middelen en organisatie. We gebruiken een ‘heat map’ om de ernst en kans op risico’s visueel in kaart te brengen en nemen actie waar nodig.
Reactie (toplaag van de preventiepiramide) en curatie
Als er toch een integriteitsprobleem ontstaat, staan we klaar om snel en zorgvuldig te handelen. Sinds 2018 hanteren we een helder en gedetailleerd protocol voor situaties waarin integriteit in het gedrang komt. Dit omvat zes fasen, van het herkennen van signalen over de melding bij hulpverlening of politie tot het nemen van concrete verbeteracties. We volgen hierbij de regelgeving uit het KB van 9 februari 2024.
Ons aanspreekpunt integriteit (API)
is er voor vragen en meldingen. Dit teamlid krijgt regelmatige vorming en zorgt er – samen met de coördinatoren – voor dat integriteit een blijvend aandachtspunt blijft binnen De Aanstokerij.
Hiernaast hebben teamleden de mogelijkheid – en de coördinatoren stellen uitdrukkelijk de vraag – om integriteitskwesties te bespreken met de API, vertrouwenspersoon, coördinator of een andere collega die ze vertrouwen. Ons bestuur staat ook klaar om in gesprek te gaan met teamleden.
We zetten onze terugkerende interne overlegmomenten in om snel te kunnen reageren in het geval van integriteitskwesties. Welbevinden is een vast agendapunt van elk 1-op-1-overleg tussen elk teamlid en een coördinator en er wordt plaats voor gemaakt tijdens de intervisiemomenten van de speltrainers.
Curatie staat hier telkens centraal, met aandacht voor mentaal welzijn en veiligheid van alle betrokkenen bij De Aanstokerij – en zeker van diegenen die een integriteitsinbreuk ervaren.
Aanspreekpunt Integriteit
Heb je vragen, zorgen of meldingen rond integriteit of (grensoverschrijdend) gedrag? Neem contact op met ons aanspreekpunt integriteit via marike@aanstokerij.be of 016 22 25 17. We luisteren en nemen elke melding serieus.
Marike Coremans
Verklarende woordenlijst
Grensoverschrijdend gedrag: Gedrag dat de persoonlijke grenzen van anderen overschrijdt, vaak op fysiek, emotioneel of seksueel vlak.
Preventiepiramide: Een model voor het structureren van preventieve maatregelen op verschillende niveaus, gaande van algemene kwaliteitsverbetering tot gerichte interventies.
API (Aanspreekpunt Integriteit): Een aangewezen persoon binnen de organisatie die fungeert als eerste contactpunt voor vragen, zorgen of meldingen rond integriteit.
GDPR: General Data Protection Regulation, de Europese wetgeving voor gegevensbescherming en privacy.
Uittreksel model 596.2: Een specifiek type uittreksel uit het strafregister, vereist voor personen die werken met minderjarigen.
Curatie: Het proces van zorg en herstel na een integriteitsinbreuk, gericht op het welzijn van alle betrokkenen.
Risicoregister: Een document waarin potentiële risico's voor de organisatie worden geïdentificeerd, geëvalueerd en beheerd.
Heat map: Een visuele representatie van risico's, waarbij kleur wordt gebruikt om de ernst en waarschijnlijkheid van verschillende risico's aan te geven.
Intervisiemomenten: Gestructureerde bijeenkomsten waarin professionals met elkaar reflecteren op hun werk en ervaringen uitwisselen.
KB van 9 februari 2024: Koninklijk Besluit dat de regelgeving omtrent integriteitsbeleid in organisaties vastlegt.